Opening Lorna Wing: trots op kliniek met eigen kleur en eigen geluid

Op 2 april werd autismekliniek Lorna Wing van Dimence in Deventer officieel geopend. Een uniek gebouw, vanaf de eerste steen gebouwd en ingericht in samenspraak met patiënten. Medewerkers en patiënten zijn trots op de kliniek: een gebouw waar muziek in zit, met een eigen kleur en een eigen geluid.

Bekijk de film met de feestelijke hoogtepunten van de opening, inclusief het optreden van Muppet Stuff en de rapper Typhoon, die speciaal voor Lorna Wing en haar patiënten het lied 'Vliegen maar' schreven.

Lorna Wing werd in het bijzijn van patiënten, hun familieleden en medewerkers officieel geopend door Sybren Bangma van de raad van bestuur van Dimence. De opening werd via een live verbinding op de voet gevolgd door ruim 200 genodigden in een nabijgelegen zaal. Na de opening kregen patiënten en hun familieleden een buffet aangeboden in de kliniek.

Eddy de Vries: “Energie en inspiratie”
In de zaal sprak Eddy de Vries, manager bedrijfsvoering, de aanwezigen toe en blikte terug op wat vooraf ging aan de bouw van Lorna Wing. Hij memoreerde dat de eerste plannen voor de kliniek al ruim tien jaar geleden ontstonden. “Toenmalig geneesheer-directeur Roelof ten Doesschate, geflankeerd door zijn directe collega’s Peter Koopman en Sybren Bangma, bespraken de mogelijkheid van een autismekliniek. Hun idee werd gesteund door de toenmalige Raad van Toezicht en het werd jaren later door de raad van bestuur van Dimence opgevolgd. Dat het initiatief werd opgepakt, bijgesteld, bijgeschaafd en uiteindelijk uitgevoerd, toont de visie, strategie, volharding en het doorzettingsvermogen van onze organisatie. En nu hebben we een uniek gebouw, een gebouw waar muziek in zit en dat vanaf de grond tot in de uiterste vezels is opgebouwd in samenspraak met veel partijen. Eén daarvan is een heel belangrijke partner: de klankbordgroep van patiënten. Zij hebben zich gevraagd en nog vaker ongevraagd met heel veel bemoeid. Hun adviezen over het kleurgebruik, de keuze van het meubilair, de inrichting van de tuin en de psychiatrische intensive care unit - om er maar een paar te noemen - zijn vaak overgenomen. Dat proces van samenwerken was een enorme bron van energie en inspiratie.” In december 2013 zijn de eerste 60 patiënten naar Lorna Wing verhuisd. “Verhuizen is voor patiënten met autisme topsport”, aldus De Vries. “Dat dit zo goed is verlopen, is een prestatie van formaat van de patiënten en van onze verpleegkundige staf. Op Lorna Wing wordt vanaf de eerste dag verpleegpostvrij gewerkt. Patiënten in de kliniek horen niet meer dat ‘de staf in bespreking is’, overdrachten op belangrijke momenten vinden plaats in de groep. Er wordt steeds meer met digitale hulpmiddelen gewerkt, zoals een digitaal planbord, wat zeer geschikt is voor de doelgroep omdat het een visuele instructie geeft. Dimence wil hiermee een richting inslaan waarbij het bieden van moderne en nieuwe vormen van zorg en behandeling een belangrijk onderdeel vormen.”

Burgemeester Andries Heidema: “Een parel in het landschap”
“Vanaf 1470 zijn er al bewijzen voor het bestaan van de rechtsvoorganger van Dimence Groep: het Sint Elisabethsgasthuis in de binnenstad van Deventer”, zegt burgemeester Andries Heidema, waarmee hij terugkijkt op de langdurige historische relatie tussen de gemeente Deventer en de Dimence Groep. In de afgelopen decennia heeft de Dimence Groep zich ontwikkeld tot een belangrijke speler op het gebied van welzijn, maatschappelijke dienstverlening en geestelijke gezondheidszorg in Deventer en Oost-Nederland. Burgemeester Heidema: “Met de start van de nieuwe Autismekliniek Lorna Wing wordt aan het zorglandschap van de regio een voor Nederlandse begrippen unieke voorziening toegevoegd. Een prachtig pand, zowel wat betreft vormgeving en uitstraling, als wat betreft de doelstelling: zorgen voor mensen met een ernstige vorm van autisme. De wijze waarop de voorziening is gerealiseerd sluit goed aan bij de visie van de gemeente Deventer op participatie van burgers: betrek cliënten bij het ontwerp, de realisatie en de inrichting en maak optimaal gebruik van hun kwaliteiten en mogelijkheden. Met de realisatie van dit gebouw krijgt het terrein Brinkgreven een nieuwe ‘parel in het landschap’, waarbij de combinatie van kwalitatief hoogwaardige zorgvoorzieningen en aantrekkelijke landschappelijkheid nog sterker naar voren komt. De Dimence Groep heeft in de afgelopen jaren laten zien haar verantwoordelijkheid voor de kwetsbare burgers op veel terreinen te willen nemen. De opening van de autismekliniek is daar een mooi voorbeeld van.”

Bram Sizoo: “Trots op de naam Lorna Wing”
Psychiater en hoofd zorg Bram Sizoo krijgt het woord en vertelt bevlogen over de mensen die gebruik gaan maken van de kliniek. “Want daar draait het tenslotte om”, aldus Sizoo. “Eén procent van de volwassenen heeft een autisme spectrum stoornis, maar niet iedereen wordt opgenomen. Autisme is in essentie eengrotendeels aangeboren kwetsbaarheid en kan in combinatie met omgevingsfactoren tot zulke problemen leiden dat er van een autisme spectrum stoornis kan worden gesproken. Welke omgevingsfactoren een positieve invloed hebben en welke een negatieve, is nog steeds niet bekend. Daarom ook is wetenschappelijk onderzoek zo belangrijk en daar besteden we binnen ons centrum ontwikkelingsstoornissen veel aandacht aan. Soms heeft een combinatie van factoren, zoals autisme met angst, zoveel invloed dat thuis wonen niet meer verantwoord is. Wanneer mensen bij ons opgenomen worden, is ons doel altijd dat zij zo snel mogelijk zoveel mogelijk de regie zelf weer in handen kunnen nemen. Lorna Wing is speciaal voor deze groep mensen gebouwd, omdat op een algemene psychiatrische afdeling er zoveel prikkels zijn, dat de angst bij de patiënt met autisme toeneemt. Lorna Wing biedt voor deze kwetsbare groep een gunstige omgeving met deskundig personeel.” Sizoo vertelt vervolgens dat de naam Lorna Wing niet zomaar is gekozen. Lorna Wing is een Britse psychiater. Met haar man, psychiater prof. Dr. John Wing, kreeg zij een dochter met autisme. Het inspireerde de twee psychiaters tot veel onderzoek en publicaties op dit gebied. Lorna Wing richtte de eerste oudervereniging ter wereld op en zij wordt gezien als een belangrijk voorvechter en grondlegger van de huidige autismehulpverlening wereldwijd. Professor dr. Ina van Berckelaer Onnes kent haar persoonlijk en sprak Sizoo op een bijeenkomst aan. Sizoo: “Zij vertelde mij dat Lorna een warme persoon is met altijd een luisterend oor en strijdend voor mensen met autisme met oog voor grote individuele verschillen. Bij haar staat altijd de mens voorop, maar met een duidelijk algemeen kenmerk, namelijk een ‘lack of social instinct’. Dr. Van Berckelaer Onnes zei me dat een kliniek trots mag zijn op de naam Lorna Wing. Maar ze drukte me ook op het hart dat het een verantwoording met zich meebrengt. Wij zijn het aan Lorna Wing verplicht om optimale zorg aan mensen met autisme te bieden en haar naam eer aan te doen.”

Jasper Wagteveld: “Autisme is geen feestje”
Jasper Wagteveld van de cliëntenraad vulde Bram Sizoo aan. Hij heeft zelf een vorm van autisme, maar is vooral een betrokken cliënt die gevraagd en als het nodig is ook ongevraagd adviezen geeft. Hij was vanaf de start van de kliniek nauw betrokken bij het hele proces. Hij vertelt onomwonden dat hij autisme heeft. “Soms erger ik me. Dan hoor ik bekende Nederlanders – ik noem geen namen – met een vorm van autisme praten alsof het een feestje is. Ik ga ermee naar bed en ik sta ermee op en geloof me, autisme is geen feestje. Autisme is een serieuze aandoening.” Wagteveld maakt zich sterk voor continue en intensieve vormen van samenwerking tussen patiënt en organisatie. Hij zorgt er op zijn eigen manier voor dat co-creatie tussen organisatie en cliënt voortdurend hoog op de agenda blijft staan.

Sybren Bangma: “Meer dan stenen alleen”
Tot slot spreekt Sybren Bangma van de raad van bestuur de aanwezigen toe. Vanaf het allereerste begin is hij al actief en op een bevlogen manier betrokken geweest bij autismehulpverlening en de plannen voor de kliniek. De opening is voor hem tegelijkertijd één van de laatste officiële handelingen die hij als bestuurslid van de Dimence Groep verricht, voor zijn vertrek in juni dit jaar. “Ruim tien jaar geleden bedachten we de Orthopsychiatrische Woonvoorziening voor jong volwassenen met autisme die het niet meer of even niet meer konden redden in de maatschappij. Vanaf het begin bleek dat dit concept in een behoefte voorzag. Al snel werd ook duidelijk dat we voor deze doelgroep eigenlijk nieuw zouden moeten bouwen, wilden we een goede kwaliteit van leven en kwaliteit van behandeling kunnen bieden aan deze mensen. Tussen droom en daad staan soms tal van praktische bezwaren en belemmeringen. Het heeft dan ook een behoorlijke tijd geduurd voordat we zo ver waren dat we daadwekelijk konden beginnen met de bouw. Je kunt je uiteraard afvragen, en dat wordt ons ook regelmatig gevraagd, waarom we in deze tijd van ambulantisering ervoor hebben gekozen om toch bedden te bouwen. Het antwoord daarop is eigenlijk vrij simpel, namelijk dat er een grote behoefte is aan deze voorziening. Dat we de behoefte juist hebben ingeschat blijkt wel uit het feit, dat we na 3 maanden al zoveel aanmeldingen hebben uit het hele land dat we een tweede voorziening zouden kunnen bouwen, als we dat zouden kunnen betalen. We positioneren Lorna Wing als een zeer representatieve derdelijns voorziening waar we de beste behandeling bieden voor een groep volwassen mensen met autisme waar de reguliere geestelijke gezondheidszorg geen raad mee weet. De uitdaging ligt er inhoudelijk nu in dat we innovatieve behandelingen gaan ontdekken en gaan uitvoeren die er toe leiden dat de mensen zo sterk verbeteren dat ze weer ontslagen kunnen worden, al dan niet naar de reguliere geestelijke gezondheidszorg. Deze doorstroming is echt noodzakelijk willen we niet dichtslibben en op den duur een verblijfvoorziening worden. Dit is de uitdaging waar wij, maar eerst en vooral ook de mensen die er werken, onze medewerkers, voor staan. Want uiteindelijk gaat het niet om een mooie gebouw, het gaat niet om de stenen, maar om de mensen en datgene dat we gezamenlijk aan hen kunnen bieden om ze een betere kwaliteit van leven te bieden. Ik hoop dat dit gebouw inspireert tot het bieden van de beste behandeling voor de mensen die daarin verblijven. Zij hebben daar recht op!”

“Ik heb mijn eigen kleur, ik heb mijn eigen geluid”
Tijdens de speech van Bram Sizoo ontstond er tumult in de zaal. Een jongen stond op en riep dat hij een eigen kleur en een eigen geluid heeft. Zijn roep om aandacht ging over in een kleurrijk lied. De muzikanten van Muppet Stuff vulden één voor één het lied van rapper Typhoon aan met muziek en zang. Danseressen met kleurrijke vleugels bewogen zich door de zaal terwijl de muzikanten zich op het podium verzamelden. Daar werd een rap ten gehore gebracht, speciaal voor en over de patiënten en medewerkers van Lorna Wing. Het refrein werd al snel door het publiek meegezongen. Het was een kleurrijke en muzikale afsluiting van de opening van Lorna Wing, een gebouw waar muziek in zit.

Rust
Op 3 april is de rust teruggekeerd in Lorna Wing en op het terrein Brinkgreven. De kliniek baadt rustig in de vroege voorjaarszon. Het werk gaat verder waar het in december al startte: hulp, behandeling en zorg bieden aan kwetsbare mensen met autisme in een aangepaste omgeving. Want daar draait het tenslotte allemaal om.

Meer weten?
Geniet van een virtuele rondleiding door Lorna Wing in een film die u een kijkje geeft in de kliniek.